Posted on

Yemeni nedir? Yemenicilik ne demek? Yemeni ayakkabıları sağlıklı mı? Yemeni nasıl yapılır En sağlıklı ayakkabı hangisi El yapımı ayakkabı

Yemeni ayakkabıları, Anadolunun bazı bölgelerinde hala üretimine devam edilen, manda, sığır, keçi ve oğlak derisinden faydalanılarak üretilen ayakkabı çeşididir. Halep’ten Türkiye’ye giriş yaptığı rivayet edilen Yemeninin, Gaziantep, Kahramanmaraş ve Kilis illerinde üretimi sürmektedir. Yemeni oldukça sağlıklı bir ayakkabıdır. Peki Yemeni nasıl yapılır? Yemeni’nin üretiminde neler kullanılır? Yemeni ayakkabıları nasıl giyilir? Sağlıklı ayakkabılar hangileridir? İşte, tüm bu soruların cevabı yazımızda…

Yemenicilik, üstü deri, altı kösele veya gön olan hafif ve topuksuz bir ayak giysisinin usta ellerde yapımcılığıdır. Yemeniciliğe “köşgercilik”, yemeni dikenlere “köşger” de denilmektedir.

Yemeni ilk defa Yemen’de Yemen-i Ekber isimli biri tarafından yapıldığı için bu adı almış, buradan Halep’e oradan Türkiye’nin Gaziantep, Kahramanmaraş ve Kilis illerine yayılmıştır. Yemeninin yaklaşık altı-yedi yüzyıllık bir tarihi olduğu tahmin edilmektedir.

Yemeni yapımında alt tabanda manda ve sığır, yüzde keçi, iç astarda koyun, iç tabanda sığır veya keçi, kenarında ise oğlak derisi kullanılır.

Yemeni taban ve saya adı verilen yüz olmak üzere iki parçadan oluşur. Önce kalıp, kösele üzerine konularak çizilir ve teber ile kesilir. Sonra yüz dikilir ve kalıba gerilir, bakır çivi ile çivilenir. Hazırlanan yüze ve taban köselesine yapıştırıcı sürülür, sağlam yapışması için çekiç ile dövülür. Yemeninin yapımında, ipliğin çürümemesi ve yemininin su almaması için mumlanmış pamuk ipliği kullanılır. Dikime hazır hale gelen yemeni kalıptan çıkarılıp kenar dikişi çekilir.

Yemeni yapımında geçmişte daha çok siyah deri kullanılmıştır. Günümüzde doğal boyayla renklendirilmiş derilerin kullanımı ile çeşitli renklerde yemeniler üretilmektedir. Özellikle kadın yemenilerinde daha çok kırmızı ve gülkurusu kullanımı yaygındır. Kadın yemenilerinin yüzü genelde üç parçalıdır ve isteğe göre dikiş ile süslenir. Ayrıca kadın yemenilerine üç-dört parça kösele topuk yapılırken erkek yemenilerinden bazılarına tek parça kösele ökçe yapılır.

Yemenilerin yaygın olarak kullanıldığı dönemlerde bazı illerde yemenici çarşılarının kurulması, bu meslek kolunun sokaklara adını vermesi, yemeniciliğin ekonomik ve kültürel yönden önemini ortaya koymaktadır.

Geçmişte Anadolu’nun hemen her bölgesinde üretilen ve ortak yapım özellikleri gösteren geleneksel ayakkabı yapımcılığında olduğu gibi yemenicilik de makineleşmenin etkisiyle günümüzde ancak bir kaç ilde az sayıda yapımcı sayesinde sürdürülmektedir.

Posted on

Yemenizi’yi kimler giyerdi? Osmanlı döneminde yemeni giyen padişahlar

Osmanlı İmparatorluğu döneminde avam ve asker sınıfı yemeni giyerdi. Özellikle yemenizi ayakkabılarıyla gündeme gelen bu sanat tam anlamıyla Osmanlı dönemini yansıtır. Sarı ya da siyah ince sahtiyandan yapılan yemeni, burnu hafif sivri ince yemenizi ayakkabı türü olsa da cumhuriyet döneminde de yapılmaya devam edilmiş olan bir ayakkabı çeşididir.

Osmanlı döneminden taşıdığı geleneksel izleri bozmadan modern tasarımla günümüze uyarlanarak dünyanın en rahat ayakkabılarından olan yemeniziler yeniden üretilmiştir.

Yemenizi nedir? Yemenizi sağlıklı mıdır?

Ayakta ter, koku ve nasır yapmayan yemeniziler yemeni’den gelir. Yemenicilik mesleğini yapan ustaya Köşger denir. Yemenizi sadece bir ayakkabı değil aynı zamanda bir sanattır. El sanatı olan bu meslek unutulmaya yüz tutmuştur. Bu mesleği canlandırmak adına çıkan Yemenizi markası yeniçeri,saray, Enderun, sultan, saray, Hürrem, sadrazam, gibi modelleriyle yaz sezonunu karşıladı.

Yemenizi Erkan Tan Ver Mehteri?

Yemenizi’ye desteğiyle bilinen ünlü televizyoncu Erkan Tan Osmanlı yadigarı için mehter verdi. Ver mehteri sloganıyla ünlenen Erkan Tan Yemenizi sanatına sahip çıkarak bu değerin yanında olduğunu gösterdi.

Yemeniler nasıl yapılıyor? Yemenizi nasıl dikilir

Cumhuriyet döneminden itibaren yapılan yemenilerin tabanı genellikle camız derisi nadiren sığır derisi, sayası keçi derisi ve saya astarı ise mesindir.

Posted on

Yemeni nedir? Yemenizi’nin faydaları nelerdir?

Yemeni; üstü kırmızı ya da siyah deriden, tabanı köseleden dikilen topuksuz ve çok sıhhatli olan ayakkabıdır. Yemeni yurdumuzun diğer yörelerinde yazmaya verilen ad olmasına karşılık ayağa giyilen bir çeşit ayakkabıya verilen addır. Yemenizi ise geleneksel tarzda yapılan yemenilerin modern bir tasarımla yorumlanması sonucu oluşur.

Gaziantep’te yemeniciliğe “köşgercilik”, yemenicilere “köşger”, yemeni ustalarına “köşger ustası” denilmektedir. Köşger kelimesi Farsça “keşfger” kelimesinden gelişmiş olup ayakkabı yapan anlamına gelmektedir. Yemeni ilk defa yemende Yemen-i Ekber isminde bir kimse tarafından icat edilmiş ve kendi ismini vermiştir. Köşkercilik Yemenizi ile tekrar canlandı. Unutulmaya yüz tutmuş yemenicilik Yemenizi sayesinde ayakta duruyor. Yemenizi nedir? Yemenizi’nin faydaları nelerdir? Oldukça sağlıklı ter, koku yapmayan bir yapıyla dikilen dikişleri ayağı rahatsız etmez.

Özellikle çorapsız giyilen Yemenizi’nin tabanında bulunan kil bütün gün ofis ortamında ya da şehir hayatında elektrik toplayan ve ağrıyan ayaklarınızı rahatlatarak ayağınızdaki kili alacaktır. Birbirinden özel Yeniçeri, Saray, Hürrem, Sultan, Enderun ve Sadrazam gibi modelleri bulunan Yemenizi osmanlı kültürüne sahip çıkıyor.

Unutulan ecdat yadigarı Yemenicilik el yapımı sanat olan Yemenizi ile tekrar hayata geçiyor.

 

Posted on

Yemenicilik unutulmak üzere! Yemenizi sosyal sorumluluk

Yemenizi, tarihin tükenmeye yüz tutmuş değerlerinden Yemenicilik sanatının devamını sağlamak, bu sanatı insanlarla buluşturmak adına önemli bir misyonla 2016 yılında kuruldu. Yaklaşık 700 yıllık bir tarihi olan Yemeni, ilk kez Yemen’de bulunmuş ancak Anadolu topraklarında yaşayan insanlar bu sanata sahip çıkarak bu kültürün Anadolu’da da devam etmesini sağlamıştır.

Yemenizi sosyal sorumluluk amacıyla hem bu işi yapan yöre halkına destek sağlamak hem de unutulmaya yüz tutmuş bir el sanatını insanlara hatırlatmak misyonuyla hareket ediyor. Yemeni Yemen’den gelmektedir ancak Osmanlı’da da fazlasıyla kullanılmaktadır. Eskiden Osmanlı’da kibar gençler kırmızı yemeni ile gezerlermiş. Yemenizi’nin kırmızı hürrem modeli yoğun ilgi görüyor. Tamamen el yapımı olarak yapılan yemenicilik çok önemli bir meslek. Gaziantep, Kahramanmaraş ve Kilis dışında yemeni yapan neredeyse yok. Yemenizi önemli bir görev üstlenerek yemeniciliği gelecek nesillere taşıma amacıyla hareket ediyor. Yemenizi fiyatları ne kadar? Yemenizi yaza özel indirimli fiyatlarla satılıyor. Yemenizi nasıl yapılıyor? Usta ellerde dikilen Yemenizi tamamen kişiye özel tasarlanıyor.

Posted on

Hollywood’un vazgeçilmezi Yemenizi

Sanayinin gelişmesi ve seri üretimlerin başlamasıyla birlikte el işçiliği yapan esnaf sayısı günden güne azaldı. Anadolu halkının yıllardır geçimini sağladığı yemenicilik şu an yerel olarak birkaç ustanın eline kalmış durumda. Osmanlı döneminin kültürünü de yansıtan Yemeni, Anadolu’dan Hollywood’a kadar uzanan bir geçmişe sahip.

Truva, 300 Spartalı ve Harry Potter gibi Hollywood yapımlarında boy gösteren Yemeni yabancı turistler tarafından da büyük ilgi görüyor. Yemenizi Hollywood’da vazgeçilmezler arasına adını yazdırdı. Bitme noktasına gelen Yemenicilik kültürüne sahip çıkan Yemenizi onu dünyaya tanıtıyor. Harry Potter, 300 Spartalı ve Truva filmlerinde boy gösteren Yemenizi Osmanlı’nın unutulan sanatlarından yemeniciliğin modern bir tasarımla buluşması sonucu ortaya çıkar. A Haber’de yayınlanan Sabah Ajansı programını sunan Erkan Tan’da Yemenizi için desteğini esirgemedi.

Tamamen yerli ve milli bir marka olan Yemenizi katkısal madde içermeyen doğal deriden yapılıyor. Asla ter ve koku yapmayan deri yapısıyla yaz aylarında yemenicilik vazgeçilmez oluyor. 5 farklı hayvan derisinden yapılan Yemenizi ayakkabısında şu hayvanların derileri bulunuyor;

1-Alt taban manda veya sığır derisinden,

2-Yüzü keçi derisinden,

3-iç astar, koyun derisinden,

4-iç taban sığır veya keçi derisinden,

5-Kenarı (sızı) oğlak derisidir.

 

Posted on

Yemeni nedir? Yemenizi sağlıklı mıdır?

Yemeni; üstü kırmızı ya da siyah deriden, tabanı köseleden dikilen topuksuz ve çok sıhhatli olan ayakkabıdır. Yemenizi nedir? Nasıl yapılır?

Yemeni yurdumuzun diğer yörelerinde yazmaya verilen ad olmasına karşılık yöremizde ayağa giyilen bir çeşit ayakkabıya verilen addır. Gaziantep’te yemeniciliğe “köşkercilik” ,yemenicilere “köşger” ,yemeni ustalarına “köşger ustası” denilmektedir. Yemenizi ustası nerelerde yetişir?

Yemenizi modelleri hangileri?

Daha sonraları yemeni, Yemen’den Halep’e, Halep’ten de Güneydoğu Anadolu’ya intikal etmiştir. Yemenizi ile birlikte geleneksel sanatlar modern bir tasarıma kavuşmuştur. Osmanlı’dan günümüze Yemenizi devam etmiştir. Saray Mavisi modeliyle özellikle yemeniciliğe yön veren Yemenizi büyük beğeni topladı.

A Haber’de Erkan Tan’ın programında tanıtılan Yemenizi’ler sağlıklı ve uzun ömürlüdür. Tamamen doğal ve yüzde yüz deridir. Yemeni imalatında kesinlikle plastik madde kullanılmaz, tüm dikişler elle yapılır. Ökçesiz olup tersinden dikilir, düz tarafı çevrilir ve asıl giyilecek durumunu alır. Yeniçeri, Enderun, Sadrazam, Saray, Hürrem ve Şehzade modelleriyle öne çıkan Yemenizi usta ellerde tek tek işlenir.

Ayaklarda ki mantar ve nasır oluşumunu, ayak parmakları arasındaki pişikleri önler. Yemeninin üst tabanı ile alt tabanı arasındaki kil insan vücudundaki elektriği toprağa verir, ve insan vücudunu rahatlatır. Ayakta koku yapmaz. Çünkü gözenekli deriden içten teri dışarıya verir. Yemeniler renklerine, büyüklüklerine ve şekillerine göre adlar alır. Yemenizi renklerine ve modellerine göre çeşitli isimler verdi. Yemenizi instagram ve facebook’ta da mevcuttur. Melih Altınok ve Erkan Tan’da Yemenizi’yi tercih eden ünlüler arasındadır. Yemeniye ve yemeniciliğe sahip çıkan Yemenizi önemli bir görev üstlenmiştir.

Posted on

Yemeni nasıl yapılır?

Tabaklanarak ve kök boya ile istenilen renkte boyanan derilerden yapılan yemeninin tabanında camız ve manda köselesi kullanılarak astarda koyun derisi kullanılmaktadır. Taban kalıba uygun şablon (ıstampa) ile kesilir.

Sayanın dikiminde kenar kıyı ve biyeleri keçi derisi kıyılık dönme dikişi yapılır. Yemeninin, taban ile yüzün birleştirilmesi bizle açılan deliklerden ters dikiş ile yapılır. Bu işlemler sırasında kesinlikle yapıştırıcı kullanılmadığı gibi dikimde kullanılan pamuklu ipliğin sağlamlaştırılması balmumu ile yapılmaktadır.

Taban ile yüzün tersten birleştirilmesinden sonra, yemeninin ıslatma işlemi ile derinin yumuşatılması sağlanır.

Elde dikilerek çevrilen yemeni, su içerisinde bekletilerek yumuşatıldıktan sonra, ayağın şeklini alabilmesi için kalıba giydirilerek kurumaya bırakılır. Kalıpta son şeklini alan yemeni, derinin doğal rengi ya da toprak ve ağaç köklerinden elde edilen boyalarla boyanır. En çok kullanılan renkler siyah, kırmızı, yeşil, portakal ve sarıdır. İsteğe göre mor, pembe, mavi ve benzeri renklerde kullanılmaktadır. Saya da yapılan model değişiklikleri yemeninin farklı isimler almasına sağlamaktadır.
Tokalı Osmanlı yemenisi: Yemeninin yapım aşamaları ile aynı malzemelerin kullanıldığı tokalı Osmanlı yemenisinin farkı bağlamak için kullanılan tokasıdır. Modaya uygun farklı renklerde yapılan Tokalı Osmanlı yemenisi geçmişten bugüne yapım tekniği değişmeden günümüze kadar gelmiştir.

Saray Yemenisi

Yemeninin sayasının iki parça halinde farklı dikiş teknikleri kullanılarak birleştirildiği ayakkabı modelidir. Özkarcı, saray yemenisinin Osmanlı döneminde devlet adamlarının sarayda terlik olarak kullandıklarını söylemektedir. Yemeninin yapılış esasına dayalı olarak yapılan bu model, iki parça halinde yapılan sayanın farklı malzemeler, saraç dikişi süsleme teknikleri ile model değişimleri yapılmaktadır.

Kelik

Koncu incik kemikleri üzerine çıkan, önden deri bağcıkla kapanan, postalın kısa olanı da diyebileceğimiz ayakkabı türüdür. Tabanda manda derisi, saya kısmında dana derisi kullanılır. Ağız kenarında ve bağcık altında kalan (kepez) kısmın kenarlarında yüz ile farklı renk de koyun derisi ile kıyılık ile temizleme yapılır. Kahramanmaraş halk ağzında kullanılan “Kelik” Hayati Vasfi Taşyürek’in “Lügatçemiz” şiirinde yer almaktadır.
Yemeniye kelik, yoğurda katık,
Bulgur pilavına aş derler bizde.
Genç horoza celfin, pilice ferik,
Kümese yollarken kış derler bizde.
Kelik, Osmanlı döneminde çok giyilen postala göre daha sade ve yazlık olarak yapılmış bir ayakkabı türü olarak da kaynaklarda geçmektedir. Kelik, günümüz ayakkabı modasında en çok kullanılan kısa bot modellerinden olup, modernize edilerek farklı malzemeler de kullanılarak üretilmektedir.

Postal

Yüce, “Göçebe Türklerde Ayakkabı Kültürü” makalesinde Postal (Farsça>Postgal) tanımlar; konç denen üst kısmı keçi derisinden, topukları örtecek uzunlukta tabanı sığır dersi köseleden ökçesiz ve tabanın uç kısmı sivri, kayık burnu gibi yukarı kıvrık, çok kayan ve bu yüzden giyeni sık sık düşüren bir ayakkabı türüdür (Bu postal denen ayakkabı türünün, bugün askerlerin giydiği potin veya bot cinsinden olan ayakkabı türüyle karıştırmamak gerekir. Bunlar birbirinden farklı ayakkabıdır). Postalın koncunun ön kısmı açık olur, bu açıklığın arasında kulak veya dil denen bir meşin parça bulunurdu. Postal da tıpkı yemeni gibi elde dikilen, fakat sadece erkeklerin giydiği bir ayakkabı türüydü (Yüce 2003: 325).
Koçu (1996: 193), amele, işçi ve askerde nefer ayakları için yapılan kaba potinlere de “Postal” denilir, demektedir.
Genel olarak yapım tekniği ve aynı malzemelerin kullanıldığı postal, Kahramanmaraşlı köşkerlerimizin yaptığı “Nakışlı postal”, Osmanlı döneminde yapılan ürünlerin kalitesi ile köşkerlerin işlerine verdikleri önem ve zanaatkarlıklarının göstergesi olarak günümüze ulaşmıştır. Yapılan ürünlerin farklılık yaratan özellikleri Kahramanmaraş’ta el sanatlarına verilen değeri de ortaya koymaktadır. Günümüzde Kopar ailesinin yaptığı ürünlerde görülen farklı tasarımlar da, dededen toruna kadar uzanan bu zanaatın devamı görülmektedir.

Edik

Sağol (2003: 24), ediğin “çizme“ anlamında kullanılan ilk kelime olduğunu söylemektedir. “Ayakkabı Kelimelerindeki Anlam Değişmeleri” adlı makalesinde, kelimeyi Pakalın’ın tanımından vermektedir.” Sefere gidilirken “çedik” üzerine giyilen çizmenin öteki ismi idi, çekme de denilirdi demektedir.
Kahramanmaraş’ta daha çok kadınlar tarafından giyilen ediğin topuk kısmına nalça çakılarak erkek ediklerinden farklı yapılmıştır. Özkarcı, önceden düğünlerde gelinlerin edik giydiklerinden bahsederek, edik giymenin belli bir olgunluk, liyakat ve yetişkinlik gibi derin manaları da olduğu ve sosyal hayattaki öneminden bahsetmektedir (Özkarcı 2012: 8).
Kahramanmaraş’ta çok farklı şekillerde yapılan edikler günümüzde de farklı malzemeler kullanılarak yapılmaktadır.